Gdzie jest granica Warmii i Mazur?

Warmia i Mazury to dwie części Województwa Warmińsko-Mazurskiego. Granica tych dwóch krain przebiega w sposób umowny, a w potocznym rozumieniu wszystko, co znajduje się w północno-wschodniej Polsce i ma jeziora, to Mazury. Najłatwiej wyznaczyć mniej więcej ścisłe granice Warmii, która historycznie jest ograniczona:

  • od północnego zachodu Żuławami (konkretniej: Zalewem Wiślanym),

  • od zachodu Prusami Górnymi (granicą jest rzeka Pasłęka),

  • od południa i od wschodu Mazurami,

  • od północy Prusami Dolnymi.

Główne miasta Warmii to Braniewo, Frombork, Orneta, Pieniężno, Lidzbark Warmiński, Biskupiec, Dobre Miasto, Reszel, Olsztyn, Barczewo.

autor: Piotr Sziatków

Nieco trudniej jest zidentyfikować historyczne różnice kulturowe pomiędzy Warmią i Mazurami. Ze względu na bardziej polski charakter Warmii (w granicach Rzeczpospolitej w latach 1466–1772) i wyznanie katolickie mieszkańców, w oczy rzucają się przydrożne kapliczki i kościoły. Różne są też założenia architektoniczne starszych miasteczek i wsi.

Ciekawy jest na ten temat wpis na Wikipedii:

Wsie warmińskie w większości lokowane były w średniowieczu, stąd też często mają charakter owalnic (wsie Stawiguda, Glebisko) i wielodrożnic (wsie Wrzesina, Purda). Ponadto w południowej części regionu licznie występują wsie ulicówki.

Chałupy z południa Warmii są szerokofrontowe z dwuspadowymi dachami, zazwyczaj trójdzielne z centralną sienią, lecz zdarzają się również domy dwudzielne z sienią z boku. Są proste w swojej budowie z rzadka występującymi gankami czy podcieniami szczytowymi lub narożnymi.
— Wikipedia

W tym artykule przeczytasz czym są Mazury.

Domki na Mazurach

Mazury słyną z domków letniskowych. Prawdziwy rozkwit turystyki na Mazurach przypada na lata 70-te XX wieku, kiedy nad jeziorami zaczęły powstawać ośrodki wczasowe.

Zakładane najczęściej przez zakłady produkcyjne i fabryki, składały się najczęściej z domków letniskowych. Wiele pokoleń Polek i Polaków spędzało w nich wakacje, tzw. wczasy pod gruszą. Domki na Mazurach nie różnią się od tych na Warmii. Budowniczowie ośrodków nie przykładali wagi do dziedzictwa kulturowego tych dwóch regionów. Najważniejsza była malownicza okolica i dostęp do jeziora oraz, rzecz jasna, okolica sprzyjająca stawianiu domków.

Na pograniczu Warmii i Mazur leży znana od XV wieku miejscowość Stare Jabłonki, popularna szczególnie w sezonie letnim. Przynajmniej od lat 70-tych XX wieku Stare Jabłonki są odwiedzane przez turystów, a w ostatnich latach również przez miłośników piłki siatkowej i plażowej piłki ręcznej.